Тарихнинг келажакка уйғунлашуви

Хитойнинг ўзига ҳос тарихи асрлар давомида ўз сирлилиги билан инсонларни тортади. Архитектурасининг ҳашамдорлигини бошқа бирон давлатда кузатмайсиз. Императорлар давридан буён дунёни лол қолдириб келаётган Хитой бугун ўтмиш ва келажак уйғунлигида ривожланмоқда. Буни мен журналистлар учун ташкил этилган медиа-тур доирасида борган Император саройини кўриб амин бўлдим.

Императорнинг саройи. Қадимги Пекиннинг марказида жойлашган бўлиб ХV-асрда қурилган.Император саройи Тиананмен майдонига яқин. Асрлар мобайнида фақат император ва унинг бутун оиласигина ушбу саройда яшай олишган. Оддий одамларнинг киришига рухсат берилмаган. Ушбу қоидани бузишга журъат этган ҳар бир киши ўлимга маҳкум этилган. Шу сабабдан ҳам маҳаллий аҳоли «Тақиқланган шаҳар» деб аташади.

Сарой 1406-1420 йиллар мобайнида қурилган. Минг ва Қинг сулоласининг 24 та императори бу эрда V аср давомида яшаган. Қурилишда 1 миллион ишчи ва рассомлар, ёғоч ва тош ўювчи каби 100 мингдан ортиқ бошқа мутахассис иштирок этган. Хитойнинг бу ажиб саройи ЮНEСКОжаҳон мероси рўйхатига ҳам киритилган. Саройнинг Хитой тилидаги тўлиқ номи Зижингченг деб номланади. Кўпинча, у фақат император саройи ёки қишки император саройи деб ҳам номланади, чунки император тез-тез бу эрда қишда ташриф буюрган ва ёзда у ўз мамлакатидаги уйларидан бирига ташриф буюрган.

1912-йилда тахтдан воз кечган сўнгги Хитой императори Пу Йи фақатгина 1925 йилда тақиқланган шаҳарни тарк этди. 17-19 асрларда Сарой биноси тез-тез доимий ёнғин туфайли ҳалокатга учраган, шундан кейин кўплаб бўлимларни қайта тикланган.

Тўртбурчак шаклида қурилган бинонинг деворлари бурчакларида қўриқчилар миноралари жойлашган. Бундан ташқари, «Тақиқ шаҳар»да одатий майдон ҳам устунлар билан ўралганхоналардан иборат бўлган. Улар 72 гектар майдонни эгаллайди. Шаҳарнинг асосий кириш жойи Уменнинг, жанубий дарвозаси Миддай дарвозаси деб аталган. Тақиқланган шаҳар 15 йил давомида қурилган. Афсонага кўра унинг қурилишига миллион ишчи жалб қилинган, 100 миллионта ғишт, 200 миллион плитка мармар тошлар ишлатилган. Комплекс 1421 йилда қуриб битказилган.

Ёпиқ саройда минглаб ибодатхоналар, канизаклардан иборат шоҳ оилалари ва хизматкорлари яшаган. 1923 йилда катта ёнғин шаҳарнинг омборларини йўқ қилди. 1925 йилда Хитойнинг охирги йигирма тўртинчи императори Пу-Йи тақиқланган шаҳарни тарк этди. Шундан йигирма тўрт йил ўтгач, мажмуа жамоатчилик кўриши ва саёҳат қилиши учун очилди. Медиа-тур асосида ташриф буюрган журналистлар саройга жануб томонда Миддай дарвозаси орқали киришди. Атрофга назар ташлар эканмиз бутун бир комплекс ички ва ташқи саройларга бўлинганлигини кўрдик. Нақшинкор безаклар, улиғбор император тахти, атроф манзараси томоша қиларканмиз ўша давр улуғворлигини ҳис қилдик. Ҳозирда музей бўлган сарой, Хитойнинг қадимги сулолаларининг миллионлаб қимматбаҳо тарихий ёдгорликларини ўз ичига жамлаган. Саройларни айланган ҳар бир инсон ўша давр ҳаётига тушиб қолгандай ҳис қилади ўзини. Хитой аҳоли томонидан асраб-авайланаётган тарих эса барчани ҳайратлантиради.

Мастура Ҳамроева

Бошқа хабарлар | 其他新闻

Орзулар шаҳри сари
Медиа-тур давомида Пекиндан кейинги йўлимиз Фужоу бўлди. Эртакнамо шаҳар ўзини жозибадорлиги билан бизни ҳайратга солди. Айниқса Хитой ошхонасининг энг сара таомлари Пекинда каби бу ерда ҳам ...
Дунёни буткул унутиб, қолиб кетгим келган орол ҳақида
У шундай оролки бир кўчаси Франция романтикасини, яна бири Испания дунёсини яна бир муюлиши эса Италия гўзаллигини эслатади. Кўҳна Европа тароватини ёдга солувчи муюлишларда ...
Хитой матбуоти тараққиётининг сири нимада?
Ўзбекистон матбуоти тақдири, келажаги бугун кўпчиликни хавотирга солаётгани сир эмас. Газеталарнинг обуна масаласи ҳамон ўз ечимини топганича йўқ. Обуна ташкил этишнинг муқобил ечимлари устида ...
Дарахтлар инсондек азиз ёки гул кўкарган тошларни кўрдик… (фото)
Хитой нафақат  қадимий цивилизация бешиги, балки бетакрор табиат, ноёб дарахтлар, турфа гуллар макони ҳам. Ўзбекистонлик бир гуруҳ журналистларнинг ижодий сафаримиз  пойтахт Пекин шаҳридан бошланди. [caption ...
Пань Сянь Цзянь: «Обуна – газетачининг иши эмас»
Мамлакат жанубидаги Фуцзянь провинциясида бўлганимизда айнан шу номдаги ҳудудий газета таҳририятига бориб, бош муҳаррир Пань Сянь Цзянь билан учрашдик. Унинг айтишича, Интернет ривожланишига қарамасдан ...
Инсон капитали мамлакати — Хитой сафари таассуротлари…
Қадим Чин юртининг азим пойтахти бўлган, минг йиллик тарихга эга Пекин бизни ноодатий бўлган булутли осмони ила қарши олди. Кейин билсак, аслида бу булут ...
Медиа-тур: Асрлар бўйи сайқаланган ибодатхона
Осмон ибодатхонаси. XV-асрда қурилган ибодатхона шаҳардаги ягона думалоқ кўринишда бунёд этилган иншоат хисобланади. Чанвэн жанубий ҳудудида, шаҳар марказидан 4 км масофада жойлашган, Тиантан Гонг ...
Цзянсу: самарали учрашувлар, фойдали мулоқотлар
Цзянсу – таркибида 13 шаҳарни бирлаштирган Хитойнинг йирик провинцияларидан бири. Провинцияда 80 миллиондан зиёд аҳоли яшайди. Провинция маркази – Нанкин шаҳри Мин сулоласи даврида ...
“Пиониналар ороли”га саёҳат (фото)
Гулангю ороли Хитой жанубидаги энг муҳим туристик маконлардан бири ҳисобланади. ЮНЕСКОнинг Бутунжаҳон маданий мероси рўйхатига киритилган бу мўъжазгина оролча Фуцзянь -福建 (Fújiàn) провинцияси Сиамен шаҳри ҳудудида жойлашган. Икки квадрат километрдан ...
Тилимиз бошқа, дилимиз бир… 
(Навоийлик журналист Хитойда бўлиб қайтди) Хитой Халқ Республикаси — дунё  харитасидан аҳолиси  кўплиги, ишлаб чиқариши ривожланганлиги, янги инновацион ғоялар ижодкорлиги, техника тараққиётидаги улкан ютуқлари билан  мустаҳкам ...
Асрлар оша инсониятни ҳайратлантираётган девор
Дунёнинг етти мўъжизаси қаторига кирмаган бўлса-да, олимлар, тадқиқотчилар, қурувчилару фазогирлар, қолаверса сайёҳларнинг энг қизиққан объектларидан бири бу – Буюк Хитой деворидир. Кўпчилик Хитойга бориб, бу ...
Бизни қаршилаган денгиз
Бир ёни дарахтзору, баланд бинолар бир ёни денгизга туташ шаҳарга борарканмиз ҳавонинг иссиқлигига қарамай сувнинг жилоси ўзига тортди. Тезюрар поезда журналистлар жамоаси Сиаменга кириб ...