Буюк ипак йўлидаги Шинжон

Хитойда, археолог ва тарихчи олимларнинг таъкидлашича, Шаньси провинцияси ҳудудида император Лэй Цзу даврида, бундан тўрт минг йиллар чамаси илгари ипак қурти боқилган ва пилладан ипак толаси ажратиб олиниб, шоҳона матолар тўқилган. Икки ярим минг йил аввал эса уни ҳозирги Италия ва Европанинг шарқий қисмига олиб келишгани ҳақида ишончли тарихий маълумотлар мавжуд.

Пилладан олинган ғоят нозик ва мулойим тола ҳамда ундан тўқилган ипак матоларнинг парчалари собиқ Рим империяси ҳудудидаги кўплаб шаҳарларда олиб борилган археологик қазишмалар чоғида топилган. Масалан, Американинг “National Geographic” журнали тарқатган маълумотга кўра, немис археологи Штутгарт яқинидаги Хокдув қишлоғида эрамиздан аввалги 500 йилга таалуқли қабрни топган ва унда жасад қолдиқлари билан бирга Хитой ипак матоси парчалари бўлган. Қрим ярим оролида, Керч яқинида ҳам худди шундай мато бўлаклари топилган. Бу топилдиқлар Хитой ипак матолари Ғарб мамлакатларига эрамиздан аввалги IV-V арслардаёқ олиб келингани ва ўшандаёқ шарқдан ғарбга савдо-сотиқ йўли бўлганини кўрсатади.

Шаньсидан Венецияга ипак матолар ортган карвон қайси йўлдан юрган? Ўн тўққизинчи арснинг етмишинчи йилларида немис географи Фердинанд фон Рихтгофен (1833-1905) сафар таасуротлари асосида “Хитойга саёҳат натижалари ва тадқиқи” асарини ёзади. Олим Хитойни эрамиздан аввалги 114 йилдан то эрамизнинг 127 йилигача марказий Осиёнинг Амударё ва Сирдарё оралиғидаги ҳудудлар орқали Европа ва Жануби-ғарбий Осиё билан боғловчи карвон йўлини илк бор инглиз тилида “The silk road”— Ипак йўли деб атаган. Яъни у Хитойдаги Хан династияси ҳукмронлигида юборилган элчи Чжан Цяннинг ҳозирги Фарғона водийсига келган йўлини назарда тутган ва унга шундай ном берган. Кейинроқ эса Хитой-Венеция оралиғидаги йўл ҳақида сўз борганда ҳам айнан Рихтгофен атамаси қўлланадиган бўлди.

Буюк ипак йўлининг ғоят муҳим стратегик аҳамиятга эга қисми ҳозирги Шинжон-Уйғур автоном райони ҳудудига тўғри келади. Карвонлар Шаньси, Ганьсу, Цинҳай шаҳарларидан ўтиб, бепоён Такламакон чўллари орқали мислсиз машаққат ва қийинчиликлардан сўнг Шуле (ҳозирги Қошғар)га кириб келганлар. Бу ерда дам олиб, куч йиғиб, карвонни Помир тоғлари орқали Ҳиндистон, Покистон томонга, Довон давлати (ҳозирги Фарғона водийси) орқали Парфия, Эрон, ундан жанубга Сурия, шимолга Рим империяси томон юрганлар.

Шинжоннинг Кумун, Турфон, Хўтан каби шаҳарлари ҳам Буюк Ипак йўлида Шуле каби ипак мато олиб бориш билангина чегараланмаган. Темир, олтин, кумуш, дори-дармон ортган карвонлар ғарбдан шарққа қараб юрганлар.

Тарихдан маълумки, Шинжон минг йиллар давомида Марказий Осиё, жумладан, ҳозирги Ўзбекистон халқлари, унинг тарихи ва маданияти билан боғлиқ бўлган. Айниқса, бу ўлкаларга ислом кириб келиши, туркий хоқонларнинг ҳарбий юришларидан сўнг икки минтақани бир-бирига яқинлаштирган ришталар мустаҳкамланган. Ҳозирда ҳам ХХРнинг шинжон-Уйғур автоном райони ва Ўзбекистон ўртасида иқтисодий, маданий алоқалар ривожланиб бормоқда. Хўш, бугунги шинжоннинг ўзига хос томонлари қандай? Биз тарихий манбалар, шахсий кузатувларимизга таяниб, Сизга Буюк Ипак йўлида жойлашган Шинжон манзаралари ҳақида ҳикояларимизни тақдим этамиз.

Бошқа хабарлар | 其他新闻

“Буюк ипак йўли карвонсаройлари” лойиҳаси ишга туширилди
Хитойда ўтаётган Евроосиё иқтисодий форуми доирасида Самарқанд шаҳри ҳокими ўринбосари Э.Ражапов, Бухоро шаҳри ҳокими ўринбосари К.Давронов, Хива шаҳар ҳокими ўринбосари Ҳ.Бобоев, “Ashina Group”компанияси директори ...
Лойиҳа истиқболлари
Ўзбекистон Республикаси Президенти ҳузуридаги Стратегик ва минтақалараро тадқиқотлар институти ҳамда Давлат бошқаруви академияси томонидан Шанхай Ижтимоий фанлар академияси билан ҳамкорликда “Ўзбекистон – Хитой: “Бир ...
«Бир макон, бир йўл» — халқаро ҳамкорликнинг янги модели
Тошкентда Ўзбекистон Республикаси Президенти ҳузуридаги Стратегик ва минтақалараро тадқиқотлар институти, Давлат бошқаруви академияси ҳамда Хитойнинг Шанхай ижтимоий фанлар академияси билан биргаликда “Ўзбекистон ва Хитой: ...
“Бир макон-бир йўл” лойиҳаси ҳақида биласизми?
Пекиннинг “Бир макон-бир йўл” лойиҳаси учта қитъанинг 60та давлатини қамраб олади. Ўтган йили Хитой пойтахти Пекинда “Бир макон-бир йўл” деб номланган халқаро анжуман бўлиб ўтган ...
Халқаро ҳамкорликнинг юксак истиқболлари
Бугун мамлакатимиз жаҳон ҳамжамиятидан тобора мустаҳкам ўрин эгаллаб бормоқда. Ривожланган давлатлар билан йўлга қўйилаётган кенг кўламли ҳамкорлик алоқалари ютуқларимиз янада салмоқли бўлишида муҳим аҳамият ...
Хитой-Ўзбекистон: инқироз ва юксалиш йўлидаги ҳамкорлик (видео)
Ҳамкорлик ва ўзаро ёрдам асосида қийинчиликларни енгиб ўтиш—Хитой ва Ўзбекистоннинг эпидемияга қарши умумий кураши ҳақида Йил бошида тўсатдан пайдо бўлган коронавирус келтириб чиқарадиган пневмония эпидемияси ...
Пекинда Ўзбекистон маданияти кунлари ўтказилмоқда
Ўзбекистон ва Хитой Халқ Республикалари ўртасида кўп қиррали ҳамкорлик алоқалари йўлга қўйилиб, давлатлараро даражадаги ташрифлар сони ошиб бормоқда, маданий алоқалар мустаҳкамланмоқда. Жорий йилнинг апрель ойида ...
Ўзбекистон-Хитой: 10 та энг муҳим воқеа
Сайт ижодкорлари 2018 йилда содир бўлган ўзбек-хитой ҳамкорлигининг 10 та энг муҳим воқеаларини саралаб олди. Марҳамат улар билан танишинг: 1.Ўзбекистон Республикаси Президенти Хитой раҳбари билан ...
Шавкат Мирзиёев Хитой халқаро кўргазмасининг очилиш маросимида нутқ сўзлади (видео)
Ўзбекистон Республикаси Президенти Шавкат Мирзиёев Хитой Халқ Республикаси Раиси Си Цзиньпиннинг таклифига биноан 4 ноябрь куни Шанхай шаҳрида «CIIE-2020» Импорт маҳсулотлари учинчи Хитой халқаро ...
Ўзбекистон — Хитой: ҳамкорликнинг янги босқичи
Истиқлол йилларида Ўзбекистон халқаро майдонда тинчлик ва ҳамкорликка асосланган прогрессив ташқи сиёсат юритиб келмоқда. Қисқа давр ичида мамлакатимизнинг халқаро майдондаги нуфузини ошириш, уни халқаро ...
Янги лойиҳалар — истиқбол сари йўл
Хитойда бўлиб ўтган «Бир макон, бир йўл» Форумида Президентимиз бошчилигидаги делегациянинг иштирок этиши жараёнида мамлакатимиз тараққиёти учун муҳим учрашувлар бўлиб ўтди, муҳим ҳужжатлар имзоланди. Ана ...
Пекинда «Бир макон, бир йўл» халқаро форуми расман очилди
Пекин шаҳрида «Бир макон, бир йўл» иккинчи халқаро форуми расман очилди. Маросимда Ўзбекистон Республикаси Президенти Шавкат Мирзиёев иштирок этди. Бу ҳақда давлат раҳбари матбуот ...