Қадимги Хитойнинг ғаройиб тиббиёти: чжень-нзютерапия, доривор гиёҳлар ва диний тақиқ билан боғлиқ бўлган жарроҳлик

Хитой табобатида гиёҳлардан, ҳайвонлар ва минераллардан келиб чиққан доривор воситалар қўллашган. Доривор гиёҳлардан турли хил касалликларда қўлланиладиган женьшень муҳим ўрин тутган. Лимонник, камфара, ровоч, занжабил, ҳинд конопи, бамбук куртаги, чой, пиёз, саримсоқ пиёз, елимлар қўлланилган.

Ҳайвонлар келиб чиқишидан доривор воситалардан-ёш буғи ва олачипор кийикларнинг шохи, ёш кийикнинг шохи, мушк, жигар,илик қўлланилган; айниқса арслоннинг ички аъзолари ва қони кадрли бўлган.

Қон тўхтатувчи восита сифатида (қон қусишларда) суяк елими (желатин) қўлланилган. Турли хил минералли воситалар ҳам бўлган — симоб,сурма, темир, олтингугурт, магнезия қўлланилган.

Хитой табобатида ўзига хос ва бир неча юз йиллик даволаш усули бу чжень-нзютерапия ёки игна билан даволаш ва куйдириш.

Укол қилиш қоннинг қон томирлардан ҳаракатини енгиллаштириш ва айниқса «ҳаёт учун муҳим» бўлган газсимон нарсани, туриб қолишини олдини олиш ва шу билан бирга касаллик сабабини йўқотиш мақсади бўлган.

Игналарга асаб системасини қўзғатувчи, йўналтирувчи, тартибга солувчи хусусиятларни берган. Одам танасида 600 дан ортиқ «ҳаётий нуқталар» саналган. Ҳар бири,  ҳар хил касалликда игна билан даволанган. Олдиндан Хитойда танага игна учун чизилган нуқталар билан расмлар ва моделлар мавжуд. Шу билан бирга Хитойда қуритилган эрман ёки махсус дағал толасидан ёндирилган чўпчалар билан «ҳаётий нуқталарни» куйдиришган.

Қадимий Хитойда кўкрак ва қорин бўшлиқларида операция олиб борилган, оғриқсизлантириш мандрагора, опий, гашиш билан қилинган. Кейинчалик диний тақиқ билан боғлиқ бўлган жарроҳликнинг ривожланиши тўхтаган ва жарроҳлик фаолияти абсцессни очиш билан чегараланган.

Хитойда чечакни олдини олиш мақсадида кенг тарқалган вариоляция бўлган: соғлом одамларга чечак билан касал бўлган беморнинг қуритилган йирингини юборишган.

Хитойдаги касалхоналарида баъзи бир касалликларни кийимдан ўтиши мумкинлиги ҳақида кўрсатма берилган. Ўлатнинг каламушлар билан ривожланиши боғлиқлиги қайд этилган ва порт шаҳарларида ўлатнинг ва бошқа касалликларни тарқалиши кузатилган.

Хитойда дориларни таёрлайдиган ва сотадиган мутахасислар пайдо бўлган. Бу мамлакатда дорихоналар махсус муассаса ҳисобланган. Табиблар бошқа давлатдигилар каби азалдан аристократик эмпирик амалиётчига ўхшаш ҳунарманд бўлган, табиб олимлар ҳам бўлган.

Наргиза Камалова

Фармацевтика тармоғини ривожлантириш агентлиги Матбуот хизмати

Бошқа хабарлар | 其他新闻

Конфуций ҳикматлари
Устоз айтарди: — Ота-онангизнинг хизматини адо этаётганда, уларга оҳиста сўйланг. Агар улар сизнинг айтганларингизни қилишни истамаётганликларини кўрсангиз, бари бир тавозеда тураверинг ва одоб қоидаларини бузманг. ...
Си Цзиньпин Шавкат Мирзиёевни табриклади
Ўзбекистон Республикаси Президенти Шавкат Мирзиёев Жаноби Олийларига Муҳтарам Президент Жаноблари! Хитой ҳукумати ва халқи номидан, шахсан ўз номимдан Сизни ва Сиз орқали Ўзбекистон ҳукумати ва халқини Наврўз ...
Хуайбэй кўчаларида қоғоз соябонлар парвози (фото)
Хитойликлар турли, кутилмаган безатиш ишлари билан бутун дунёни ҳайратга солиши билан мушҳур. Хуайбэйнинг кўча ва майдонларида бугун ана шундай гўзал манзараларни томоша қилишингиз мумкин. [caption id="attachment_617" ...
Ўзбек палови хитойликлар эътирофида (видео)
Хитойнинг "Хуаньцю шибао" нашрида "Ўзбек палови: Буюк ипак йўлининг ушбу таомидан татиб кўриш имкониятини бой берманг!" мавзусида мақола эълон қилинди. Мақолада хитойлик сайёҳ Ян Шу ...
Син Мин поклик ва софлик байрами (видео)
Бугун 5 апрел Хитойда Cин Мин ( 清明节 ) – марҳумларни хотирлаш, шунингдек, поклик ва равшанлик байрами куни. Ушбу байрам ой календари бўйича тахминан тўртинчи ...
Хитой пойтахтида Тарвуз фестивали очилди
Пекин яқинидаги Дасин туманида 31- тарвуз фестивали очилди. Анъанага кўра, тадбирга мамлакатнинг барча ҳудудларидан фермерлар ўзлари етиштирган антиқа, томошабоп тарвузларини олиб келади. Фото: Синьхуа Фестивал доирасида ...
Хитой билан ҳамкорлик: Кўзингизга нур, қалбингизга ҳузур
Ҳамиша қадимий ва навқирон улуғ Самарқанд шаҳрида “Ёрқин йўл: Кўзларингиз нурафшон бўлсин!” номли тиббий-ижтимоий лойиҳа старт олди. Мазкур лойиҳани амалга оширишга жорий йилнинг июн ойида ...
Ванг Ван Чун: “Ўзбек ва Хитой халқ табобатининг ўзаро ўхшаш жиҳатлари кўп”
Аввал хабар қилганимиздек, айни кунларда хитойлик бир гуруҳ шифокор мутахассислар юртимизда бўлиб турибди. Улардан бири, Цзянси анъанавий хитой табобати университети клиникаси бош шифокор ўринбосари, ...
Элчи Цзян Янь хонимнинг Наврўз байрами табриги (видео)
Хитой элчиси Цзян Янь хоним Наврўз байрами муносабати билан Ўзбекистон халқига табрик йўллади: Баҳор гулларидан гулдаста сизга, Чин қалбим табриги пайваста сизга. Бир аср яшангу, яна ним ...
Хитой янги йили ёки дўстлар ва куёвлар куни нега нишонланади?
Дунё аҳолисининг учдан бир қисмини ташкил этган хитойликлар шу кунлари янги йил байрамига қизғин тайёргарлик кўришмоқда. Афсоналарга кўра, даҳшатли Чун исмли маҳлуқ денгиз қаърида ...
Ҳирмонга барака: Хубэй провинцияда апельсин йиғим-терим мавсуми бошланди
Ҳар йили Сюаньэнь Эньши-Туцзя-Мяос автоном ўлкаси баҳор байрами арафасида йиғим-терим мавсуми авж олади. Маълумот учун: Хубэй провинция марказий Хитойда жойлашган, унинг табиати жуда хилма-хилдир. Донгху ...
Чанша шаҳрида Хитой кийимларининг гўзаллиги намойиш этилди
Ҳунан провинциясида Чанша шаҳридаги Фантэ тематик боғида анъанавий хитой кийимларига бағишланган тадбир бўлиб ўтди. Маросимда миллий, шарқ гўзаллиги акс этган либослар оммага намойиш этилди.