Қадимги Хитойнинг ғаройиб тиббиёти: чжень-нзютерапия, доривор гиёҳлар ва диний тақиқ билан боғлиқ бўлган жарроҳлик

Хитой табобатида гиёҳлардан, ҳайвонлар ва минераллардан келиб чиққан доривор воситалар қўллашган. Доривор гиёҳлардан турли хил касалликларда қўлланиладиган женьшень муҳим ўрин тутган. Лимонник, камфара, ровоч, занжабил, ҳинд конопи, бамбук куртаги, чой, пиёз, саримсоқ пиёз, елимлар қўлланилган.

Ҳайвонлар келиб чиқишидан доривор воситалардан-ёш буғи ва олачипор кийикларнинг шохи, ёш кийикнинг шохи, мушк, жигар,илик қўлланилган; айниқса арслоннинг ички аъзолари ва қони кадрли бўлган.

Қон тўхтатувчи восита сифатида (қон қусишларда) суяк елими (желатин) қўлланилган. Турли хил минералли воситалар ҳам бўлган — симоб,сурма, темир, олтингугурт, магнезия қўлланилган.

Хитой табобатида ўзига хос ва бир неча юз йиллик даволаш усули бу чжень-нзютерапия ёки игна билан даволаш ва куйдириш.

Укол қилиш қоннинг қон томирлардан ҳаракатини енгиллаштириш ва айниқса «ҳаёт учун муҳим» бўлган газсимон нарсани, туриб қолишини олдини олиш ва шу билан бирга касаллик сабабини йўқотиш мақсади бўлган.

Игналарга асаб системасини қўзғатувчи, йўналтирувчи, тартибга солувчи хусусиятларни берган. Одам танасида 600 дан ортиқ «ҳаётий нуқталар» саналган. Ҳар бири,  ҳар хил касалликда игна билан даволанган. Олдиндан Хитойда танага игна учун чизилган нуқталар билан расмлар ва моделлар мавжуд. Шу билан бирга Хитойда қуритилган эрман ёки махсус дағал толасидан ёндирилган чўпчалар билан «ҳаётий нуқталарни» куйдиришган.

Қадимий Хитойда кўкрак ва қорин бўшлиқларида операция олиб борилган, оғриқсизлантириш мандрагора, опий, гашиш билан қилинган. Кейинчалик диний тақиқ билан боғлиқ бўлган жарроҳликнинг ривожланиши тўхтаган ва жарроҳлик фаолияти абсцессни очиш билан чегараланган.

Хитойда чечакни олдини олиш мақсадида кенг тарқалган вариоляция бўлган: соғлом одамларга чечак билан касал бўлган беморнинг қуритилган йирингини юборишган.

Хитойдаги касалхоналарида баъзи бир касалликларни кийимдан ўтиши мумкинлиги ҳақида кўрсатма берилган. Ўлатнинг каламушлар билан ривожланиши боғлиқлиги қайд этилган ва порт шаҳарларида ўлатнинг ва бошқа касалликларни тарқалиши кузатилган.

Хитойда дориларни таёрлайдиган ва сотадиган мутахасислар пайдо бўлган. Бу мамлакатда дорихоналар махсус муассаса ҳисобланган. Табиблар бошқа давлатдигилар каби азалдан аристократик эмпирик амалиётчига ўхшаш ҳунарманд бўлган, табиб олимлар ҳам бўлган.

Наргиза Камалова

Фармацевтика тармоғини ривожлантириш агентлиги Матбуот хизмати

Бошқа хабарлар | 其他新闻

Яшил воҳага айланган саҳро (видео)
Хитойнинг шимоли-ғарбида жойлашган ва мамлакатдаги энг йирик тўртта чўлнинг бири бўлган Му-Ус саҳросининг 93,24 фоизи 70 йилда яшил воҳага айланди.  Чўл 42,2 минг квадрат километр ...
Конфуций ёҳуд «фалсафа ўқитувчиси»
Конфуций милоддан илгари тахминан 551—471-йилларда яшаган. Унинг бутун дунёда машҳур бўлган номи «кун» ва «фуцзи» сўзлари асосида ясалган «Кун» ҳозирги вақтда фамилияни англатувчи сўз ...
Конфуций ҳикматлари
Устоз айтарди: — Ота-онангизнинг хизматини адо этаётганда, уларга оҳиста сўйланг. Агар улар сизнинг айтганларингизни қилишни истамаётганликларини кўрсангиз, бари бир тавозеда тураверинг ва одоб қоидаларини бузманг. ...
Хитой пойтахтида Тарвуз фестивали очилди
Пекин яқинидаги Дасин туманида 31- тарвуз фестивали очилди. Анъанага кўра, тадбирга мамлакатнинг барча ҳудудларидан фермерлар ўзлари етиштирган антиқа, томошабоп тарвузларини олиб келади. Фото: Синьхуа Фестивал доирасида ...
Чанша шаҳрида Хитой кийимларининг гўзаллиги намойиш этилди
Ҳунан провинциясида Чанша шаҳридаги Фантэ тематик боғида анъанавий хитой кийимларига бағишланган тадбир бўлиб ўтди. Маросимда миллий, шарқ гўзаллиги акс этган либослар оммага намойиш этилди.
Хитойлик келин хайрия акция ташкил этди
Сирдарёлик Муроджон Кенжабоев турмуш ўртоғи хитойлик Ли Тинг  билан ўзбекистонлик ва хитойлик талабалар ўртасида «Меҳр-мурувват» акциясини ташкил қилиб, Сардобада жабр кўрган аҳолига 20 минг ...
Қашшоқлик барҳам топди…
Хитой раиси, Компартия МК Бош котиби Си Сзинпин янги даврда мамлакат режалаштирилганидек қашшоқликни камайтириш мақсадларига эришгани ва жаҳонни ҳайратга соладиган муваффақиятларни қўлга киритгани борасида ...
Шанси’да қадимий корхона топилди
Хитойлик археологлар мамлакат шимолида жойлашган Шаньси провинциясида олиб борилаётган қазиш ишлари чоғида тоза мис ва мисдан турли маҳсулотлар ишлаб чиқарадиган улкан қадимий корхона изларини ...
Хитой ривожланишда давом этади
2021 йилда Хитой иқтисодиётининг йиллик ўсиш суръати 7,9 фоизга етиши мумкин. Бу ҳақда Хитой оммавий ахборот воситалари Жаҳон банкининг сўнгги ҳисоботига асосланиб хабар тарқатган.  Банк ...
Хитойда ҳайдовчисиз осма монорельс поезди синовдан ўтди
Ҳубей провинциясининг Цзянся синов базасида CRSIC компанияси томонидан яратилган ҳайдовчисиз осма монорельс поезди муваффақиятли синовдан ўтказилди. Бу ҳақда «Жэньминь жибао» онлайн нашри хабар берди. Хабарингиз бўлса, ...
Син Мин поклик ва софлик байрами (видео)
Бугун 5 апрел Хитойда Cин Мин ( 清明节 ) – марҳумларни хотирлаш, шунингдек, поклик ва равшанлик байрами куни. Ушбу байрам ой календари бўйича тахминан тўртинчи ...
Си Цзиньпин Шавкат Мирзиёевни табриклади
Ўзбекистон Республикаси Президенти Шавкат Мирзиёев Жаноби Олийларига Муҳтарам Президент Жаноблари! Хитой ҳукумати ва халқи номидан, шахсан ўз номимдан Сизни ва Сиз орқали Ўзбекистон ҳукумати ва халқини Наврўз ...